To πρώτο κουδούνι χτυπά στα σχολεία όλης της χώρας με το υπουργείο Παιδείας να δηλώνει πανέτοιμο, σε επίπεδο υποδομών αλλά και διδακτικού προσωπικού. Αρκετές είναι οι αλλαγές που θα ισχύσουν από τη φετινή χρονιά σε πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Στο νηπιαγωγείο, τρεις είναι οι σημαντικότερες αλλαγές που θα ισχύσουν. Τα 5.394 νηπιαγωγεία σε όλη τη χώρα θα λειτουργήσουν με το Πρόγραμμα του Ενιαίου Τύπου Ολοήμερου Νηπιαγωγείου, 13.373 νηπιαγωγοί θα έχουν πλέον διδακτικό ωράριο όπως όλοι οι εκπαιδευτικοί και οι εγγραφές στο νηπιαγωγείο θα γίνονται από τον Μάιο μήνα για την επόμενη σχολική χρονιά.

Με το Ενιαίο Τύπο Ολοήμερου Νηπιαγωγείου, όλα τα νηπιαγωγεία γίνονται εν δυνάμει ολοήμερα και λειτουργούν με βάση ένα ενιαίο ωρολόγιο πρόγραμμα, το οποίο αρχίζει στις 8:20 και τελειώνει στις 13:00.

Επίσης, υπάρχει η δυνατότητα απογευματινού προαιρετικού ολοήμερου προγράμματος μετά τις 13:00 και μέχρι τις 16:00 για τα παιδιά των εργαζομένων, ανέργων και ευπαθών κοινωνικά ομάδων, με μείωση του ελάχιστου αριθμού εγγραφέντων νηπίων-προνηπίων από 14 σε 5 στα μονοθέσια, 10 στα διθέσια καθώς και λειτουργία πρωινής ζώνης από τις 7:45 μέχρι τις 8:30, με ελάχιστο αριθμό μαθητών 5 (νήπια – προνήπια) και όχι όπως παλιά που ήταν μόνο για νήπια.

Το προηγούμενο ωράριο της πρωινής ζώνης κρίθηκε αντιπαιδαγωγικό καθώς δεν είναι εφικτό για ένα παιδί αυτής της ηλικίας να βρίσκεται στο χώρο του σχολείου από τις 7:00 μέχρι της 16:00 με δεδομένο ότι ούτε στο δημοτικό, ούτε ακόμα και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ένα παιδί δεν παραμένει τόσες ώρες στο σχολείο.

Στο δημοτικό, 3.555 δημοτικά σε όλη τη χώρα θα λειτουργήσουν με το Πρόγραμμα του Ενιαίου Τύπου Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου.

Η λήξη του υποχρεωτικού προγράμματος γενικεύεται για όλες τις τάξεις στις 13:15 καταργώντας την 7η ώρα. Ταυτόχρονα, εξασφαλίζει τη δημιουργία ζώνης, ανάμεσα στο διδακτικό (8:00-13:15) και εργασιακό ωράριο (13:15-14:00) των εκπαιδευτικών ώστε να διασφαλιστεί η δυνατότητα πραγματοποίησης των συναντήσεων του Συλλόγου διδασκόντων όσο συχνά κρίνεται αναγκαίο και χωρίς να επηρεάζεται η λειτουργία του διδακτικού προγράμματος.

Σχετικά με το ολοήμερο πρόγραμμα, η έναρξή του προαιρετικού ολοήμερου προγράμματος ορίζεται στις 13:15 και η λήξη του στις 16:00 με μειωμένο τον απαιτούμενο ελάχιστο αριθμό σε 14 μαθητές άνω των 6/θεσίων και τους 10 μαθητές σε 4/θέσια-5/θέσια, αντί για 15 που ίσχυε μέχρι σήμερα στα ΕΑΕΠ.

Ταυτόχρονα, αναβαθμίζεται το Πρόγραμμα του Ολοήμερου, αφού εξασφαλίζεται και γενικεύεται σε όλα τα σχολεία η ώρα Μελέτης-Προετοιμασίας, ώστε οι μαθητές να απαλλάσσονται, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, από τον φόρτο προετοιμασίας των μαθημάτων και των εργασιών της επόμενης ημέρας.

Στην τρίτη ώρα του ολοήμερου προγράμματος προσφέρεται ένα σύνολο από επιλογές διδακτικών αντικειμένων (ΤΠΕ, Αγγλικά, Αθλητισμός, Εικαστικά, Θεατρική Αγωγή, Μουσική, Πολιτιστικοί Όμιλοι Δραστηριοτήτων).

Τέλος, δύναται να λειτουργήσει Τμήμα Πρόωρης Υποδοχής μαθητών (7:00-8:00) των οποίων οι γονείς είναι εργαζόμενοι, άνεργοι ή ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, με ελάχιστο αριθμό αιτήσεων 7 μέχρι τα 8/θέσια και 10 από 9/θέσια και άνω.

Όσον στο γυμνάσιο, το ωρολόγιο πρόγραμμα έχει ελαφρυνθεί κατά τρεις ώρες, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν, ανάλογα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών για ενισχυτική διδασκαλία ή ομίλους ενδιαφερόντων ή προγράμματα περιβαλλοντικά κ.τ.λ.

Ο διδακτικός χρόνος χωρίζεται σε τετράμηνα αντί σε τρίμηνα. Έτσι τα υποχρεωτικά ωριαία διαγωνίσματα θα διενεργούνται με μεγαλύτερη άνεση, εφόσον διπλασιάζεται το διαθέσιμο χρονικό διάστημα (το 1ο τετράμηνο έως 20 Ιανουαρίου και το 2ο έως 31 Μαΐου).

Μετατοπίζεται η εστίαση από την εξεταστική διαδικασία στη διδακτική-μαθησιακή. Τα γνωστικά αντικείμενα στα οποία οι μαθητές θα εξετάζονται γραπτώς στο τέλος του σχολικού έτους περιορίζονται σε τέσσερα: Νεοελληνική Γλώσσα και Γραμματεία, Μαθηματικά, Φυσική και Ιστορία. Με αυτόν τον τρόπο είναι εφικτή η παράταση των μαθημάτων έως 31 Μαΐου.

Η ενισχυτική διδασκαλία επεκτείνεται και μετά τη λήξη του έτους: Το σχολείο θα προσφέρει τον Ιούνιο εντατικά μαθήματα σε όσους δεν προαχθούν σε κάποιο μάθημα, και στη συνέχεια θα εξετάζονται στα τέλη του Ιουνίου.

Επίσης, θεσπίστηκε η «Ημέρα Επαγγελματικού Προσανατολισμού»: Σε κάθε σχολική μονάδα θα πραγματοποιηθεί από ειδικούς, κατά τη διάρκεια μιας σχολικής ημέρας, αναλυτική ενημέρωση για τις εναλλακτικές επιλογές εκπαίδευσης που προσφέρονται μετά το γυμνάσιο καθώς και σχετικές βιωματικές δραστηριότητες για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Γ’ τάξης.

Στη συνέχεια, από το σχολικό έτος 2016-17, το ΕΠΑΛ αποκτά μια νέα δομή με την οποία αποφεύγεται η πρόωρη ειδίκευση και, σύμφωνα με το υπουργείο, «εξασφαλίζεται η παροχή στέρεων γενικών και τεχνολογικών γνώσεων και δημιουργείται ένα ενιαίο μοντέλο επαγγελματικού σχολείου, ώστε να παρέχονται περισσότερες επαγγελματικές και εκπαιδευτικές διέξοδοι στους αποφοίτους».

Το νέο ΕΠΑΛ θα έχει την εξής δομή: Α’ ΤΑΞΗ με ενιαίο πρόγραμμα, Β’ ΤΑΞΗ με διαχωρισμό σε τομείς τεχνικο-επαγγελματικών σπουδών και Γ’ ΤΑΞΗ με διαχωρισμό των τομέων σπουδών σε επιμέρους ειδικότητες.

Διευρύνεται η δυνατότητα της πρόσβασης των αποφοίτων στα ΤΕΙ, ΑΣΠΑΙΤΕ, Στρατιωτικές σχολές, σχολές Αστυνομίας, Πυροσβεστικής, Εμπορικού Ναυτικού μέσω των ειδικών πανελλαδικών εξετάσεων, με ειδικό ποσοστό θέσεων.

Τους δίνεται επίσης η δυνατότητα να εισάγονται σε σχολές και τμήματα των Πανεπιστημίων με ποσοστό επιπλέον θέσεων 1%.

Ξεκινά σταδιακά ο νέος θεσμός του προαιρετικού «Μεταλυκειακού Έτους-Τάξη Μαθητείας», με το οποίο δίνεται η δυνατότητα ένταξης στην εργασία των αποφοίτων, υπό την εποπτεία του σχολείου, με πλήρη εργασιακά δικαιώματα, μισθό στο 75% του κατώτατου μισθού και ασφάλιση και συμπληρωματικής εργαστηριακής εκπαίδευσης στο σχολείο. Μετά από εξετάσεις πιστοποίησης απόκτηση πτυχίου επιπέδου 5.

Οι αλλαγές ξεκινούν σταδιακά, από το σχολικό έτος 2016-17 και θα λειτουργήσουν ως «γέφυρα» από τη υπάρχουσα στη νέα δομή των ΕΠΑΛ.

Γενικεύεται η λειτουργία του Ηλεκτρονικού Μητρώου μαθητών ΑμεΑ και μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, η οποία λειτούργησε πιλοτικά την περασμένη σχολική χρονιά και για πρώτη φορά αναμένεται να υπάρξει μια κοινή βάση δεδομένων που θα έχει ως αποτέλεσμα τον ακριβή προσδιορισμό του πραγματικού αριθμού μαθητών που χρήζουν ειδικής εκπαιδευτικής υποστήριξης και να λειτουργήσει ως εργαλείο στήριξης αυτών, είτε στα πλαίσια Ενός Σχολείου που αγκαλιάζει όλα τα παιδιά χωρίς διακρίσεις, είτε στα ειδικά εκπαιδευτικά πλαίσια.

Για την Ειδική Επαγγελματική Εκπαίδευση το σχολικό έτος 2016-17 αποτελεί, όπως αναφέρει το υπουργείο, «σταθμό» ως ένα μεταβατικό έτος λειτουργίας, το οποίο «σηματοδοτεί τον εκσυγχρονισμό των δομών της και προετοιμάζει τη μετάβαση στην καθολική εφαρμογή, του Ενιαίου Ειδικού Επαγγελματικού Γυμνασίου-Λυκείου, κατά το σχολικό έτος 2017-18».

Με το νέο τύπο σχολείου η φοίτηση διαρκεί 4 χρόνια στο γυμνάσιο και 4 χρόνια στο λύκειο. Στο γυμνάσιο εφαρμόζεται το πρόγραμμα του γενικού γυμνασίου, προσαρμοσμένο στις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών, εμπλουτισμένο με θεωρητικά και εργαστηριακά μαθήματα προ-επαγγελματικής ετοιμότητας.

Στο λύκειο εφαρμόζεται το πρόγραμμα του Εσπερινού Επαγγελματικού Γυμνασίου προσαρμοσμένο στις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών. «Αυτές οι αλλαγές θέτουν τέλος αφενός στο άναρχο νομοθετικό πλαίσιο, υπό το οποίο λειτουργούσαν ως τώρα αυτές οι δομές και αφετέρου τερματίζουν την άκαιρη, άσκοπη και αναιτιολόγητη πρόωρη εξειδίκευση των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες», επισημαίνει το υπουργείο.

Αλλαγές υπάρχουν σε όλες τις βαθμίδες στη διδακτέα ύλη, ενώ θα εφαρμοστεί πιλοτικά και η περιγραφική αξιολόγηση.

Πιο συγκεκριμένα, για όλα τα γνωστικά αντικείμενα δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου δημιουργήθηκαν στο ΙΕΠ επιτροπές που εργάστηκαν για τον εξορθολογισμό της διδακτέας ύλης, στοχεύοντας στα εξής: η διδακτέα ύλη να είναι αντίστοιχη των δυνατοτήτων των μαθητών/τριών κάθε ηλικίας, και εφικτό να ολοκληρωθεί εντός των ωρών που διατίθενται, η έκταση της διδακτέας ύλης και η ποσότητα των πληροφοριών να περιορισθεί, ώστε να εξασφαλισθεί χρόνος για διερευνητική, βιωματική μάθηση, η διδακτέα ύλη να επικεντρώνεται στα σημαντικά τμήματα/έννοιες και να επιδιώκεται εμβάθυνση σε αυτά, ενώ τα υπόλοιπα στοιχεία να προσεγγίζονται συνοπτικά.